Od Smrdan banje do kraljevske banje

Naziv Smrdan banja zvuči neobično dok se ne poveže sa sumpornim izvorima. Karakterističan miris vode ostao je u starim nazivima Smrdan bara i Smrdan banja. To je trag prirodnih osobina mesta u njegovom imenu. Turistički info centar Banje Koviljače prenosi ovu vezu između izvora i starog naziva.

Kovilje i Koviljka

Poreklo današnjeg imena nije konačno razjašnjeno. Jedno objašnjenje povezuje ga sa koviljem koje je raslo na Gučevu. Drugo pripada predanju o sestrama Vidi i Koviljki, koje su nasledstvo upotrebile da učine dobro svom narodu. U toj priči Koviljka dolazi do izvora pod Gučevom.

Lokalni turistički centar, pozivajući se na knjige V. Vulovića, izričito navodi da nije utvrđeno ko je i kada zamenio naziv Smrdan banja imenima Koviljačka banja i Banja Koviljača. Zato legendu čitamo kao deo banjskog pripovedanja. Zanimljiv trag je i list za banjske posetioce „Kovilje“, čiji je broj izašao 15. jula 1911. godine. O poreklu imena i banjskom listu.

Zašto kraljevska?

Dve građevine najbolje objašnjavaju ovaj naziv: Kupatilo kralja Petra I i Kur-salon. Uz prvo se u turističkoj istoriji vezuje 1908. godina, a uz drugo kralj Aleksandar I i otvaranje 1932. O njihovoj ulozi govori i arhivska izložba „Banja Koviljača, kraljevska banja“. Izveštaj o izložbi Međuopštinskog istorijskog arhiva.

„Kraljevska banja“ danas je istorijski i turistički naziv. Posetiocu daje dobar pravac za šetnju: od kupatila, preko parka, do mesta gde su se banjski gosti okupljali na muzici i druženju.

Još jedno staro banjsko ime vezano je za kraljevsku porodicu: Tri česme i kladenac princeze Jelene.