Kur-salon, odakle mu ime i šta pamte njegove dvorane

Kur-salon je otvoren 1932. godine pod pokroviteljstvom kralja Aleksandra Karađorđevića. Bio je namenjen društvenom životu banjskih gostiju, a njegova veza sa kraljevskom porodicom deo je priče o nazivu „kraljevska banja“. Ovu godinu i ulogu zdanja navodi Turistička organizacija Loznice.

Projektanti zdanja i njegovog enterijera

Reportaža portala Gradnja kao projektante navodi Dragoslava Đorđevića, Nikolu i Olgu Krasnov, dok enterijer vezuje za arhitektu i slikara Milana Minića. To prenosimo kao navod tog izvora, bez nezavisne potvrde kroz originalne planove i potpise. Tekst je nastao u saradnji sa projektom Dvorci Srbije, pa njihovo ponavljanje istih imena nije druga, nezavisna potvrda autorstva. Gradnja o arhitekturi Kur-salona.

Podela rada na zgradu i enterijer podseća da izgled dvorane obuhvata više od fasade: raspored prostorija, obradu zidova i detalje koje gosti vide tek unutra. Kasnije poglavlje banjske arhitekture donosi Mihajlo Mitrović i njegova obnova Podrinja.

Kultura, umetnost, razonoda?

Objašnjenje zvuči zgodno: K kao kultura, U kao umetnost, R kao razonoda. Lako se pamti i lepo pristaje dvorani u kojoj se sviralo, igralo i družilo. Turistički info centar beleži i srodnu verziju, „kultura, umetnost, rekreacija“, koju su prepričavali gosti i meštani. To su naknadna, narodna tumačenja, a ne jezičko poreklo imena. Turistički info centar o nazivu Kur-salona.

Nemačka reč Kur označava lečenje, odnosno kuru pod lekarskim nadzorom, a u banjskom kontekstu vezuje se za boravak na lečenju. Duden njeno poreklo vodi do latinskog cura, briga i nega. Duden, značenje i poreklo reči Kur.

Lokalni turistički pregled ime koviljačkog zdanja povezuje sa bečkim Kursalonom. Ovde je dvorana služila zabavi i susretima banjskih gostiju. Gost koji provede više nedelja na lečenju ima i sate između terapija: šetnju, muziku, večeru, poznanstva. Kur-salon pripadao je tom delu banjskog života. Narodno objašnjenje sa kulturom, umetnošću i razonodom zato dobro opisuje njegovu namenu, iako od tih početnih slova nije nastao naziv.

Isti pogled, drugačiji park

Na razglednici označenoj 1964. godinom zdanje je uokvireno zelenilom. Stabla i niske krošnje zauzimaju veliki deo prizora, dok se krov i središnji deo fasade pojavljuju iznad njih. Razglednica tako čuva i izgled jednog trenutka u životu parka.

U zbirci postoje i raniji pogledi preko otvorenog prostora prema dvorani, kao i kasniji kadrovi sa fontanom. Kada ih poređate, obratite pažnju na visinu drveća, raspored staza i mesto sa kog je fotograf stao. Promene se često jasnije vide u okolini zgrade nego na samoj fasadi.

Kur-salon u Kusturičinom filmu

Deo enterijerskih scena filma „Otac na službenom putu“ snimljen je u Kur-salonu. Arhitektonska reportaža portala Gradnja navodi tu lokaciju, dok Blicova reportaža izdvaja scenu paljenja haljine u restoranu. Nije utvrđeno koliko je ukupno scena snimljeno u banji.

Film Emira Kusturice osvojio je Zlatnu palmu u Kanu 1985. godine. Ta veza daje poseban povod da tokom šetnje zastanete kod zdanja koje je postalo deo filmskog prizora. Zvanični pregled nagrada Kanskog festivala.

Brena i pesme grupe ABBA

Blic prenosi sećanja meštana na nastupe Lepe Brene u Kur-salonu pre velike popularnosti. Ta reportaža ne utvrđuje dužinu angažmana ni tačan repertoar, ali čuva uspomenu na banjsku pozornicu u njenoj ranoj karijeri. Sećanja na nastupe u Kur-salonu.

Brena je u intervjuu za Metropolitan govorila o širokom repertoaru koji je morala da zna i posebno izdvojila grupu ABBA kao svoju užu specijalnost. Kornelije Kovač takođe pamti njeno izvođenje tih pesama, ali u beogradskom hotelu Jugoslavija. To potvrđuje repertoar, dok izvođenje baš u Kur-salonu ostaje nepotvrđeno. Brenin intervju i sećanje Kornelija Kovača.

Karte, bilijar i priča o kockarnici

Uz Kur-salon kruže i tvrdnje da je imao prvu kockarnicu na Balkanu i da je u njemu održan prvi izbor za mis Jugoslavije. Etnolog Muzeja Jadar Marija Šćekić Marković osporava ih: inventar iz 1937. beleži stolove za poker, bilijar i šah, a prvi izbor za mis smešta u Zagreb 1926. godine. To je dobar razlog da sliku banjskog društvenog života gradimo na sačuvanim podacima. Politika, „Istina o Kur salonu“.

Inventar iz jedne godine, međutim, ne rešava pitanje da li je kockarnica radila u nekom kasnijem razdoblju. Za to su potrebni podaci o konkretnom periodu i organizatoru igara.

Za prvi susret dovoljno je da pogledate fotografiju, pa pokušate da pronađete isti ugao u parku. Ne morate rekonstruisati svaki detalj. Pogled preko zelenila, prilaz i odnos zgrade prema stazama već daju dobar povod za poređenje.

Prolistajte razglednice Kur-salona i parka u zbirci.

Ispred dvorane pogled često privuče fontana sa sopstvenom japanskom pričom.